Finansijska Kriza je zvanicno pocela u APRILU 2007 godine; Recesija/depresija je zvanicno pocela u DECEMBRU 2007:
JUNE 2009: Neizvjesnost
Stopa nezaposlenosti kod 16 zemalja Evro-Zone je u Maju porasla za 0.2% i dostigla 9.5%. Petnaest miliona ljudi je bez posla i to je porast od 273,000 nezaposlenih od kraja Aprila.
Kod 27-zemalja EU, stopa nezaposlenosti je 8.9%, dok je broj nezaposlenih porastao za 385,000 i dostigao cifru od 21.5 miliona.
U Spaniji je stopa nezaposlenosti 18.7%, dok je u Holandiji 3.2%.
U SAD-u nezaposlenost i dalje raste. U Maju 2009 broj nezaposlenih je porastao za 467,000, sto je daleko vise nego sto se ocekivalo. Ukupan procenat nezaposlenosti je porastao na 9.5%.
Zanimljivo je da je prosjecna nadoknada po satu rada $18.53.
Godisnja inflacija u Evro zoni je, u Junu, postala negativna i to po prvi put od kada je evro uspostavljen kao jedinstvena valuta (1999). Deflacija nije dobra za ekonomiju i vec neki eksperti predvidjaju sledecih 6 mjeseci deflacije u Evro zoni.
U SAD-u Bernard Madoff je osudjen na 150 godina zatvora zbog masovne prevare u kojoj je pokrao investitore za $65 milijardi dolara. Ova prevara je bila klasicna Ponzi sema (slicna prodajnoj piramidi) i u ovom slucaju hiljade ljudi i dobrovoljnih organizacija je izgubilo orgomne pare. Madoff je bio uspjesan investicioni bankar i jedan od osnovaca NASDAQ-a (electronske berze).
Kineska Centralna Banka je ponovila poziv da se uspostavi nova novcana rezervna valuta koja ce zamijeniti Americki dolar. “Internacinalni novcani sistem dominiran sa jednom drzavnom valutom je povecao rizik i prosirio krizu” …
Dolar je de-facto svjetska rezervna valuta zato sto se vecina svjetskih novcanih rezervi cuva u Americkim dolarima.
Evropske i Sjeverno Americke brze su znacajno izgubile na vrijednosti posle ekonomskog izvjestaja Svetske Banke. Svjetska Banka je upozorila da ce kriza biti ozbiljnija nego sto se ocekuje i da ce oporavak biti veoma spor.
Finansijki Rizik
Japanska ekonomija se smanjila za 14.2% u prva tri mjeseca 2009 godine 2009, i to je rekodan pad do sada.
Globalna potrosnja nafte je opala u 2008 godini, i to po prvi put put posle 1993 godine. To je jos jedan pokazatelj o ozbiljnosti krize u kojoj se nalazimo.
U Velikoj Britaniji se skandal oko troskova za clanove parlamenta i dalje zahuktava. Preko 20 clanova parlamenta je prinudjeno da odustane od kandidature na sledecim izborima. Par ministara je vec moralo da da otkaze, kao i presjedavajuci clan parlamenta. U sustini oni su potpisivali i trazili vise novca od drzave nego sto je to pravilnikom odobreno. Ova inicijativa je zapocela sa finasijskom krizom i velikim narodnim nezadovoljstvom …
Brazil, Rusjia, Indija i Kina, zajedno znane kao BRIK zemlje, su se sastale u Jekatarinizburgu (Rusija) i to je njihov prvi zvanicni sastanak. Raspravljalo se o mogucnosti smjene Americkog dolara kao glavne trgovinske valute. Brazil, Rusjia, Indija i Kina predstavljaju 13% svjetske ekonomije i 40% svjetske populacije.
Irski drzavni kredit ranking je smanjen po drugi put u zadnja tri mjeseca i sada je AA. I to je izazvalo privremeni pad evra u odnosu na Americki dolar.
Njemacki izvoz je opao za 28.7% u Aprilu 2009 u poredjenju sa Aprilom 2008 godine. Izvoz je pao na 63.8 milijardi evra ($88.5ml) sa 89.5 milijardi evra u istom mjesecu prosle godine. Uvoz je pao za 22.9% na 54.4 milijarde evra.
Broje nezaposlenih u SAD-u, u Maju 2009 godine je porastao za 787,000 tako da je ukupan broj nezaposlenih 14.5 miliona (9.4 %). Od pocetka recesije, Decembar 2007, broj nezaposlenih je porastao za 7 miliona , prouzrokujuci porast nezaposlenosti od 4.5%.
Upozorenje je da ce Evrozona zagaziti dublje i brze u ekonomsku krizu nego sto se ocekivalo. Ekonomija Evrozone ce se vjerovatno smaljiti za vise od 5% in 2009, izjavili su predstavnici Evropske Centralne Banke i to je losije nego sto se pretpostavljalo.
Ekonomska kriza moze potrajati 5 do 10 godina i kostati hiljade milijardi dolara, izjavio je Paul Krugman. Paul Krugman je 2008 godine dobio nobelovu nagradu iz ekonomije. On smatra da ce oporavak biti jako spor …
Uticaj krize na privrednu stopu rasta:
Zaduzivanje je i dalje u porastu kao posledica grcevitih pokusaja da se izadje iz krize:
Velike finansijske comapnije koje su pale kao zrtve ekonomske krize:
Australija je, za sada, uspjela da izbjegne recesiju.
Nezaposlenost u Evro Zoni (16 zemalja) je dosegla najveci nivo u zadnjih deset godina. Broj nezaposlenih radnika je u Aprilu 2009 povecan za 396,000 tako da je conacna cifra 14.58m.
EU Nivo Nezaposlenosti
Najvisa:
Spanija- 18.1%
Latvia - 17.4%
Litvania - 16.8%
Najniza:
Holandija- 3.0%
Austrija - 4.2%
Kipar - 5.4%
Izvor: Eurostat
Auto gigant General Motors (GM) je bankrotirao i to je najveca likvidacija jedne industrijske kompanije u istoriji SAD-a.
Svajcarska je zvanicno u recesiji.
Cijena kuca sirom svijeta je i dalje u padu, i to je posledica globalne recesije/depresije. Najveci pad cijena je u Latviji gdje je vrijednost nekretnina opala za 50% u periodu od godinu dana.
…………………….Godina za godinu (%)
Zemlja……………..2008 J-A 2009 J-A
UK (Land Registry) 2.41…….. -18.54
US (Case-Shiller) -17.24….. -19.01
Iceland ……………..7.36………… -20.47
Singapore ………….. 21.76 …….. -22.70
UAE-Dubai …………. 59.71 …….. -35.31
Latvia-Riga………….. N/A ………. -50.42
Global Property Guide
Privreda u EU se sporije smanjuje nego sto se ocekivalo, ali se i dalje ocekuje povecana nezaposlenost. The Markit Eurozone Manufacturing Purchasing Managers Index je dosegao vrijednost od 40.7, ali je i dalje ispod nivoa 50 koji razdvaja ukupljanje od expanzije.
Italijanski FIAT je kupio Americku auto-kompaniju Krajsler.
SAD-ov ministar za finansije Timothy Geithner je rekao Kineskoj vladi da su njihove investicije u Americi bezbijedne bez obzira na porast budzetskog deficita.
MAJ 2009: Ocaj
Evro Zona (16 zemalja) su zabiljezile pozitivan balas u robnoj ramjeni, i to po prvi put u zadnjih godinu dana.
U SAD-u broj banaka sa ozbilnim finansijskim problemima je porastao za 40%, u prva 3 mjeseca ove godine, i to je najvisi nivo u zadnjih 15 godina. Ukupno 305 banaka je imalo probleme od Januara do Marta, dok je od Octobra do Decembra 252 banaka bilo u problemima.
A total of 305 banks had financial woes in January-March, up from 252 in October-December, said the Federal Deposit Insurance Corporation (FDIC).
Francuski predsjednik Nicolas Sarkozi je formalno otvorio Francusku vojnu bazu u Ujedinjenim Arapskim Emiratiim, i to je prva stalna Francuska baza u Zalivu. Ocigledno je da Francuzi pokusavaju da se nametnu kao Evropska sila koju treba ozbiljno razmotriti kao zamjenu za Americki imperijalizam. Francuzi su se zvanicno prikljucili NATO-u, u namjeri da prosire svoj uticaj na racun Amerikanaca. Sa opadanjem finansijske moci i sa dva otvorena rata na Bliskom Istoku Americki primat na svjetskoj sceni je, u ovom trenutku, pod znakom pitanja …
Kreditni rang Velike Britanije je pod znakom pitanja. Dug GB je blizu 100% od vrijednosti drzavnog nacionalnog prihoda.
Berze, globalno, su izgubile vrijednost zbog zabrinutosti oko duzine finansijske krize i usporenog razvoja Americke privrede.
Evropska Banka za Rekonstrukciju i Development namjerava da investira 7 milijardi evra u 2009 u namjeri da olaksaju krizu.
Ekonomija 16 zemalja Evropske Unije je opala za 2.5% u prva 3 mjeseca 2009. Previdja se da ce pad dostici 4% do kraja 2009 godine.
16 zemalja Evropske Zone su: Austrija, Belgija, Kipar, Finska, Francuska, Njemacka, Grcka, Irska, Italija, Luksemburg, Malta, Holandija, Portugalija, Slovacka, Slovenija i Spanija.
Europska Unija se satoji od zemalja Evropske Zone plus: Bulgarska, Ceska, Danska, Estonia, Madjarska, Latvija, Litvanija, Poljska, Rumunija, Svedska i Velika Britanija.
Kineski izvoz u Aprilu je opao za 22.6% u poredjenju sa proslom godinom, i to seti mjesec zaredom …
Japanska Sony corporacija je u gubitku ($1.04 milijarde), prvi put u zadnjih 14 godina.
Svijetla tacka u finansijskoj krizi je Norveska. Ova relativno mala (4.6 m stanovnika) Nordijska zemlja nema dugova, niti je u finansijskoj krizi. Norvezani su veoma pazljivo ulagali svoj novac zaradjen od nafte i nijesu se upustali u ogromne projekte sa velikim kreditima.
Credit Agricole, najveca Frnacuska banka, je objavila da je njen profit opao za 77% u poredjenu sa istim periodom prosle godine. Credit Agricole je, zajedno sa ostalim velikim bankama, dobila drzavnu pomoc na pocetku finansijske krize.
U Americi je u Aprilu maloprodaja opala za 0.4%, tako da je ukupni pad u zadnjih godinu dosegao 10.1%.
Japanska robna razmjena je opala za 50.2% u zadnjih godinu dana, pala je na $127 milijardi.
Japanska opoziciona partija je izjavila da ce, ukoliko bude izabrana, odbiti kupovinu Americkih bondova predstavljenih u dolarima. Japan bi bio zainteresovan da nastavi investiranje u SAD samo u slucaju da su Americki bondovi predstavljeni u jenima (samurai bond). Japan je glavni kupac Americkih bondova i samim tim najveci kreditor.
Kina i Japan su zabrinuti da ce pad Americkog dolara obezvrijediti njihove rezerve novca. Medjutim previse brz izlazak iz trzista Amrickih bondova bi oslabio Americku ekonomiju i samim tim bi export i Japana i Kine prema SAD-u dramaticno oslabio. Dakle imamo tipican primjer finnsijskog circulos-viciosos.
IMF trazi od Evrope da izvrsi provjeru svojih banaka, slicno kao i u SAD-u, da bi se na taj nacin povratilo izgubljeno povjerenje u finansijski sistem.
Svi su izgledi da ce se Americka ekonomija brze oporaviti od Evropske, ali je veliko pitanje kako ce SAD rijesiti problem prezaduzenosti koji je sve teze kontrolisati.
Cijena nafte se naglo povecala i sada je preko $60 po barelu. Ovaj porast predstavlja realnu nadu investitora da je najgori dio finansijske krize iza nas. Vrijeme ce pokazati.
Francuska i Italijanska industrijska proizvodnja je znacajno opala na pocetku 2009 godine.
U SAD-u je Aprilu 539,000 radnika izgubilo posao, tako da je rata nezaposlenosti porasla na 8.9%. Totalan broj nezaposlenih je porastao na 14 milliona …
Njemacka Commerzbank je prijavila gubitak od 861m evra ($1.15b milijardi) u zadnja tri mjeseca ove godine. Commerzbank je prosle godine kupila suparnicku Dresdner Banku.
Deset od 19 najvecih Americkih banaka nijesu prosle “finansijski test” tako da ce Americka vlada morati da ih pomogne sa dodatnih $74.6 milijardi.
Maloprodaja u zemljama koje koriste evro je rekordno opala u zadnjh 12 mjeseci. Od Marta 2008 do Marta 2009 prodaja je opala za 4.2%.
Direktor Federalne Rezerve SAD-a Bernanki je izjavio da ce se ekonomija poceti opravljati krajem 2009 godine, ali ce stopa nezaposlenosti nastaviti da raste sve dok se ekonomija znacajno ne oporavi.
Velika Britanija je, medju Evropskim zemljama, najvise pogodjena finansijskom krizom. Bivse Engleske kolonije sada vrse “kolonizaciju” Velika Britanije i.e. Indijska kompanija Tata je kupila Jaguar/Landrover i sada Malezijska auto kompanija Veststar kupuje LDV- Englesku fabriku kamioneta …
Po prvi put u Kini je prodato vise automobila nego u SAD-u. Oko 735,000 automobila je prodato u Kini naspram 656,976 vozila u SAD-u..
APRIL 2009: Kapitulacija
Presjednik SAD-a Obama je primorao Krajsler da potrazi zastitu u bankrotsvu. Tako da ce Krajsler imati sansu da se opravi kroz alijansu sa Fijatom.
Ovo je jos jedna velika intervencija Americke vlade kojom se pokusava spasiti privatna industrija.
Nezaposlenost u Evropskoj Uniji, u Martu mjesecu, je dosegla cifru od 20 miliona. Oko 3.5 miliona radnika ce izgubiti poslove u 2009 godini. Interesantno je da je u Romunija, Bulgarska i Grcka imaju povecan broj zaposlenih u zadnjih godinu dana!
Ekonomija SAD-a nastavlja sa losim rezultatima u 2009-oj godini, i to je prije svega pruzrokovano najvecim padom exporta u zadnjih 40 godina.
Do sada je, u svijetu, potvrdjeno 79 slucajeva svinjske groznice. Svetska Zdravstvena Organizacija je potrdila da je ovaj smrtonosni virus povezan sa epidemijom u Meksiku i da se do sada prosirio sa Sjeverne Amerike na Srednji Istok i Juzni Pacific.
Ova epidemija ce osim ljudskih zrtava definitovno pogorsati ekonomsku krizu koja je u jeku.
Cijene nekretnina u Dubai-ju su pale za 41%, u zadnja tri mjeseca. Spekulatori su vec povukli svoje investicije iz Dubai-ja.
Evropska Unija je naredila Francuskoj, Spaniji, Irskoj i Grckoj da smanje deficit - t.j da smanje razliku izmedju potrosnje i prikupljene taxe.
Francuska stopa nezaposlenosti je ponovo porasla. Oko 70 000 radnika je ostalo bez posla tokom proslog mjeseca.
Trenutna stopa nezaposlenosti je 8.2%, i ocekuje se da ce do kraja godine porasti na 10%.
Rata nezaposlenosti u Spaniji je dosegla 17.4%. Broj nezaposlenih u zadnjih godinu dana se udvostrucio.
Jose Luis Rodriguez Zapatero, Spanski Premijer, se nada da ce vladini projekti vrijedni 70 milijardi evra uspjeti da kreiraju nove posle …
Prema IMF-u, ocekuje se da ce se vecina svjetskih ekonomija smanjiti za znacajan procenat:
Velika Britanija: -4.1%, SAD: -2.8% Njemacka: -5.6%, Francuska: -3.0%, Japan: -6.2%
Predvidja se da ce se prvi znaci pravog opravka nece pojaviti prije 2010-te godine!
Vlada SAD-a je najzad priznala da je njihova ekonomija znacajno doprinijela sadasnjoj ekonomskoj krizi (Timothy Geithner, ministar za finansije).
Volkswagen - ova zarada je pala za 74% na 243m evra, u poredjenju sa 929m evra u istom periodu prosle godine. Pezo-Citroen-ova prodaja je opala za 25%. Volvo, veliki proizvodjac kamiona je objavio da se otpustiti 1,543 radnika.
Japan je po prvi put u zadnjih 28 godina ima deficit. Izvoz je pao za 16% u poredjenju sa istim periodom prosle godine.
Internacionalni Monetarni Fond (IMF) predvidja da ce finansiski gubitci prouzrokovani creditnom krizom dostici $4000 milijardi Americkih dolara. Prije godinu dana IMF-ova procjena je bila daleko manja, t.j. $1000 milijardi. Ocekuje se da ce recesija trajati duze i da ce biti teza nego sto se ocekivalo.
Ukrajina ocekuje sledecu porciju kredita od IMF-a koji je odobren Oct-2008
UBS - najveca Svajcarska banka je napravila gubitak od $1.75 milijardi u prva tri mjeseca 2009 godine. Kao rezultat novonastalih gubitaka UBS ce otpustiti 8700 zaposlenih.
U Evropi (27 zemalja) je za godinu dana (Feb 08 - Feb 09) industrijska proizvodnja opala za 18.4%.
Kina je uspjela da dobije velike poslove u Nigeriji, Saudijskoj Arabiji, dok u isto vrijeme ulaze u Juznu Ameriku, prije svega u Argentinu, Brazil i Venecuelu. Smatra se da je to pocetak strategijskog zaokreta u nacinu investiranja. Kinezi su do sada ulagali ogromne kolicine novca u Americke papire od vrijednosti, medjutim sada Kinezi smatraju da je taj novac bolje ulagati i pozajmljivati zemljama koje posjeduju velike energetske reserve …
Poljska trazi $20 milijardi dolara od Internaciaonalnog Monetarnog Fonda (IMF) u namjeri da sprijeci pogorsanje ekonomske krize.
Internacionalni Monetarni Fond (IMF): U svijetu je jos uvijek $2200 milijardi toksicnih bankarskih kredita/potrazivanja, i to je $500 milijardi vise nego sto se ocekivalo prije par mjeseci.
U SAD-u je samo u Martu 699,000 radnika izgubilo posao, tako da je rata nezaposlenosti porasla na 8.6%. Totalan broj nezaposlenih je porastao na 13.2 milliona …
Nivo nezaposlenosti u Evropskoj zoni (16 drzava) je ponovo porastao i sada je 8.5% ili 13.5 miliona nezaposlenih. Citava Evropska Unija sada ima 19.2 miliona nezaposlenih ili 7.8%.
Najveci procenat nezaposleniosti je u Spaniji 15.5%, Latvia 14% i Litvanija 13.7%. Holandija je i dalje u najbolja sa 2.7% nezaposlenosti.
Skup G20 u Londonu, UK. Clanice G20 su: Argentina, Australija, Brazil, Kanada, Kina, Francuska, Njemacka, Indija, Indonezija, Italija, Japan, Meksiko, Rusija, Saudijska Arabija, Juzna Afrika, Juzna Koreja, Turska, UK, SAD i EU. G20, kao neformalna grupa, je formirana posle Azijske krize, 1999 godine i predstavlja 85% od ukupne svjetske ekonomije.
Veliki neredi i protesti tokom G20 konferencije.
Lideri najvecih svjetskih ekonomija su se dogovorili o sprovodjenju mjera za suzbijanje globalne finansijske krize. Cijena dogovorenih mjera ce dostici vrijednost od $1100 mijardi Americkih dolara.
G20 DOGOVOR:
- Bankarske plate i nargrade bice striktno kontrolisane
- Novi Finansijki Stabilizacioni Odbor ce biti kreiran i radice sa IMF-om da bi se obezbijedila bolja ko-operacija i uspostavio upzoravajuci mehanizam u okvirima globalnog finansijskog sistema
- Uspostavice se bolja regulacija “hedge” fondova i creditnih rang agencija
- Jedinstven pristup ciscenju toksicnih bankovnih kredita
- Najsiromasnije zemlje svijeta ce dobiti $100 milijardi pomoci
- G20 vec sada primjenjuju najveci ekonomski stimulacioni paket u istoriji bankarstava vrijedan $5000 milijardi, do kraja sledece godine.
MART 2009: STRAH
U SAD-u je po prvi put posle 6 mjeseci povecan je broj porudzbina za $5.5 milijardi dolara, tako da se vrijednost ukupnog broja narudzbina popela na $156.6 milijardi dolara. Takodje se povecala prodaja nekretnina, za cijelih 5.1%, tako da se pojavljuju znaci ekonomskog oporavka. Ali treba imati u vidu da je tokom velikih kriza normalno ocekivati povremene “skokove” koji u sustini predstavlju prividni oporavak, a zatim se kriza nastavi do novog “prividnog” perioda oporavka …
Kriza Americke vlade prouzrokovana isplacivanjem direktorskih bonusa u AIG osiguravajucoj korporaciji. AIG je najveca osiguravajuca kompanija na svijetu, koja je prakticno bankrotirala i onda se spasena sa 200 milijardi dolara dobijenih od Americke vlade. Usprkos tome AIG je isplatila bonuse u vrijednosti od 165 miliona dolara, uz odobrenje Ministarstva Finansija …
Ogorcenost zbog Francuskog protekcionizma. Reno je odlucio da premjesti produkciju kola iz Slovenije za Francusku, da bi kreirao 400 novih poslova u Francuskoj. Ovo se desilo tokom finansijskog sastanka zemalja EU zone …
Madjarska and Latvia su vec dobile pomoc od 10 milijardi evra na ime ekonomske pomoci. Dok Rumunija i Litvanija iscekuju pomoc od ostatka Evrope.
EU insistira da se IMF-u stavi na raspolaganje $500 milijardi dolara.
SAD i UK na jednoj strani, a Francuska i Njemacka na drugoj stani imaju ozbiljne razlike u predlozima za resenje ekonomske krize.
SAD i UK predlazu da se ekonomija stimulise pa da se onda regulise dok Francuska i Njemacka hoce da se finansijske institucije stave pod kontrolu (regulisu), pa da se tek onda ekonomija stimulise.
Gobalna ekonomija ce se smanjiti ove godine, kao posledica “Velike Recesije”, izjavio je Dominique Strauss-Kahn, direktor Internacionalnog Monetarnog Fonda (IMF).
Americka berza (Dow Jones industrial) je ponovo pala i to za 4% i tako izgubila 25% od svoje vrijednosti od pocetka 2009 godine. Ne vidi se kraj krizi ni pesimizmu koji vlada medju investitorima. New York Stock Exchange (Njujokska berza) je ukinula minimalnu vrijednost dionice ($1 dolar) omogucivsi kompanijama, koje su u problemima, da ostanu na berzi.
American International Group Inc. (AIG), osigaravajuca companija, prijavila je najveci tromjesecni gubutak u istoriji postojanja SAD-a, $61.7 milijardi dolara.
Americka berza (Dow Jones) je na 6,594.44, t.j. po prvi put posle 11 godina je ispod nivoa od 7000.
Evropska privreda se smanjuje za 5.9%, Americka za 6.2%, Japanska 12.7%, Juzno Korejanska 20.8% i Kanadska 3.4%.
Protekcionizam postaje opasna prijetnja Evropskom jedinstvu.
FEBRUAR 2009 : SLOBODNI PAD
Zvanicna rata nezaposlenosti u Evro zoni je 8.2%. Najveca nezaposlenost je u Spaniji - 14.8% , a najniza u Holandiji - 2.8%. Bankarski sektor u Centralnoj i Istocnoj Evropi ce dobiti 24.5 milijardi evra kao pomoc za izlazak iz globalne ekonomske krize.
Zvanicni izvjestaj iz SAD-a za Februar 2009 prikazuje gubitak od 651,000 poslova. To je povecalo procenat nezaposlenosti na 8.1%, tako da je ukupan broj broj igubljenih poslova u zadnjih 12 mjeseci dostigao cifru od 5 miliona. Medjutim realni procenat nezaposlenosti je mnogo veci i smatra se da je 15% stopa nezaposlenost u SAD-u. U poredjenju sa “Velikom Depresijom” (1929-1933) sadasnja situacija na trzistu je veoma slicna imajuci u obzir da je 1931 stopa nezaposlenosti bila 15.9%. U to vrijeme kriza je dostigla vrhunac 1933 sa stopom nezaposlenosti od 24.9%. Moze se ocekivati da cemo u 2009 vidjeti slicnu situaciju.
Americki predsjednik je potpisao ekonomski plan za operavak vrijedan $800 Milijardi dolara. Sa ovim planom USA namjerava da stvori 3.5 miliona poslova, obnovi infrastrukturu i poboljsa kupovnu moc stanovnistva.
Azijske ekonomske sile, Kina i Indija imaju mnogo manju stopu razvoja nego sto se ocekivalo.
Ford pokusava da proda Volvo. Kinezi su potencijalni kupci …
JANUAR 2009: POMRACENJE
Svjetski ekonomski rast ce biti svega 0.5% u 2009-oj godini.
Preko 50 milona radnika ce izgubiti poslove.
UK ekonomija ce se ukupiti za 2.8%
Zvanicni procenat nezaposlenosti u Americi je 7.6%, a nezvanini preko 10%
655,000 poslova je izgubljeno u SAD-u (22 000 na dan)
U UK svakih sedam minute neko izgubi kucu. Svakog dana preko 2200 radnika ostaje bez posla.
Kriminal je u porastu.
SAD-ova Kuca Prestavnika je odobrila Predsjednik-u Barack Obama-i $819 milijardi dolara za ekonomski stimulativni program.
Bank of England je smanjila interesnu ratu na 1.5%, i to je najnizi nivo u njenoj 315-godina dugoj istoriji
Njemacki Kancelar Angela Merkel je objavila ekonomski paket od 50 milijardi euros u namjeri da pomogne najvecoj Evropskoj ekonomiji.
Evropska Centralna Banka (ECB) je smanjila interesnu ratu na 2%.
Irska vlada je nacionalizovala Anglo Irish Bank koja je bila pred bankrotstvom
Vlada SAD-a je odobrila Bank of America dodatnih $20 milijardi dolara za pokrivanje gubitaka prouzrokovanih kupovinom investicione banke Merrill Lynch.
SAD-ov bankarski gigant Citigroup je objavila da ce podijeliti kompaniju na dva dijela, i to posto je banka prijavila gubitak od $8.29 milijardi dolara u zadnja 3 mjeseca.
DECEMBAR 2008: Kriza Auto Industrije
Americka vlada je obecala $17.4 milijarde dolara automobilskoj industriji (GM, Ford i Krajzler). Dodatnih $6 milijardi dolara ce biti dodijeljeno GMAC-u (GM-ova finansijska firma za auto kredite).
681,000 poslova je izgubljeno u SAD-u
UK berza (FTSE 100) je izbubila 31.3% od pocetka 2008 - najveci godisnji pad u zadnje 24 godine.
Njemacka berza u Frankfurtu (Dax) lje izgubila 40.4% tokom 2008 godine, dok je Francuska berza (Cac 40) u Parizu pala za 42.7%.
Nacionalni institut za Ekonomska Istrazivanja je objavio da je ekonomska ekspanija u SAD-u trajala od Novembra 2001 do Decembra 2007 godine (6 godina).
Zvanican pocetak recesije je Decembar 2007 godine.
Francuski predsjednik Nikolas Sarkozi je objavio stimulacioni paket od 26 milijardi evra sa namjerom da sprijeci ozbiljniju fiansijsku krizu.
OCTOBAR 2008:
Ukrajina je dobila prvih $4.5 milijards od $16.4 milijardi koliko joj je IMF pozajmio kao pomoc za resavanje ekonomske krize.
July 2008:
Californijska kreditna korporacija IndyMac je bankrotirala. Problemi kod velikih kreditnih korporacija Fannie Mae i Freddie Mac se uvecavaju.
Spanski najveci izvodjac gradjevinskih radova, Martinsa-Fadesa, je bankrotirao.
Februar/Mart 2008: Prve velike zrtve
Njemacka banka Deutsche Bank je prijavila gubitak od 141 miliona evra u prva tri mjeseca 2008 godine.
Predvidja se pad vrijednosti nekretnina.
Peta najveca investiciona banka u SAD-u, Bear Stearns, je kupljena od rivala JP Morgan Chase za $240 miliona, uz pomoc Americke vlade koja je garantovala kredit od $30 milijardi dolara. Godinu dana ranije Bear Stearns je vrijedjela $35 milijardi dolara.
Northern Rock banka je nacionalizovana od strane vlade Velike Britanije.
G7 grupa je procijenila da ce gubici prouzrokovani rizicnim kreditima za nekretnine, u SAD-u, dostici $400 milijardi.
“Ne kupuj ono sto ne razumijes”!!!
JANUAR 2008: KRIZA OSIGURANJA ZA BONDOVE
Institicija za rangiranje finansiskih kompanija, Standard and Poor’s je smanjila rang osiguravajucim preduzecima koja se iskljucivo bave osiguravanjem bondova.
Sve svjetske berze su znacajno “pale” …
Velika osiguravajuca kompanija za bondove, MBIA, je objavila velike gubitke, $2.3 milijarde u zadnja tri mjeseca.
DECEMBAR 2007: POMOC
Vlada SAD-a pokusava da pomogne milionima vlasnika kuca kojima prijeti bankrotstvo.
Pet svjetskih centralnih banaka su se udruzile da pomognu bankama, i omogucile su lak pristup novcu uz malu kamatu.
Ovaj potez je privremeno smanjio Libor ratu, t.j. banke su pocele da pzajmljuju novac jedna drugoj uz smanjenu interesnu ratu.
OCTOBAR 2007: POJAVLJUJU SE VELIKI GUBITCI
Svajcarska banka UBS je prva banka svjetskog ugleda koja je priznala gubatak od 3.4 milijarde dolara vezanih za investiranje u nepouzdane kredite za nekretnine
Citigroup je morala da otpise dodatnih $5.9 milijardi dolara. U roku od 6 mjeseci banka je prijavila gubitak u vrijednosti od $40 milijardi dolara.
Merrill Lynch direktor je podnio ostavku posto je investiciona banka prijavila gubitak od $7.9 milijardi dolara prouzrokovanih losim kreditima.
SEPTEMBAR 2007: TRCANJE U BANKU PO NOVAC
Njemacka komercijalna banka IKB je prijavila gubitak od $1 milijarde vezanih za investiranje u nepouzdane kredite za nekretnine u USA.
Takozvana Libor rata je 6.7975%, daleko iznad bazne rate koju nudi Engleska Banka 5.75%; banke su ili zabrinute da nemaju dovoljno novca ili da druge banke nece prezivjeti krizu.
UK Northern Rock criza. Povjerioci su “povukli” £1 milijardu funti iz banke i to je do sada najveca suma u zadnjih 100 godina. Banka je zatim nacionalizovana.
US Federalna Reserva je smanjila glavnu interesnu ratu za pola procenta, na 4.75%.
Engleska Banka je najavila aukciju za £10bn milijardi funti.
AVGUST 2007: Izlazi na vidjelo velicina creditne krize
Francuska Investiciona banka BNP Paribas je u krizi
Evropska Centralna Banka je ubacila 95bn euros u bankarski system da bi poboljsala likvidnost. Zatim je dodala 108.7bn euros u sledecih nekoliko dana.
US Federalna Reserva, Canadska Nacioanlna Banka i Japanska Nacionalna Banka su takodje pocele sa intervencijom.
US Federalna Reserva je smanjila ratu po kojoj pozajmljuju novac bankama, za pola procenta, na 5.75%.
Njemacka regionalna banka Sachsen Landesbankinvesting je bankrotirala i prodata je svom rivalu Landesbank Baden-Wuerttemberg.
Takodje IKB Deutsche Industriebank i BayernLB (Bavaria State Bank) su zapale u teskoce zbog svojih investicija u SAD-u..
APRIL-AVGUST 2007: Sirenje problema vezanih za “rizicne kredite”
New Century Financial, kreditna banka, je bankrotirala.
Investiciona banka Bear Stearns je izgubila novac u svoja dva “hedge” fonda.
SEPTEMBAR 7, 2006, Nouriel Roubini, profesor ekonomije sa New York University, je stao na binu ispred izabranih ekonomista Internacionalnog Monetarnog Fonda (IMF) i izjavio da se kriza zahuktava. On je predvidio da ce se u narednim mjesecima i godinama USA naci u nevidjenoj krizi nekretnina, naftnom soku, gubitku gupovne moci stanovnistva i na kraju u dubokoj recesiji. Njegovo predvidjanje je da ce se desiti sledeci redosled dogadjaja:
vlanici kuca sa velikim kreditima ce poceti da bankrotiraju, milijarde dolara vrijedni papiri bazirani na tim keditima vrijednosti ce afectirati investitore sirom svijeta i dovesti globalni finansijki sistem do kolapsa. Ovakvi dogadjaji ce unistiti “hedge fondove”, investicione banke i ostale vece finansijske institucije ….
POCETAK PROBLEMA:
Izmedju 2004 i 2006 godine Americka interesna rata je porasla od 1% na 5.35%. Ovaj porast interesne rate je usporio trziste nekretnina u USA.
